Endüstriyel Birleştirme Sanatı: Sert Lehimleme (Brazing) ve Kritik Başarı Faktörleri

1. Hazırlık: Başarının %80'i Temizliktedir

Lehimleme işleminde en sık yapılan hata, yüzey hazırlığını hafife almaktır. Bakır borunun yüzeyindeki oksit tabakası, lehimin metale tutunmasını engeller.

Kesim: Boruyu mutlaka boru kesme aparatı ile dik bir açıyla kesin. Çapakları iç ve dış raybalama aletiyle temizleyin (çapaklar türbülansa ve zamanla korozyona neden olur).
Mekanik Temizlik: Boru ucunu ve ek parçanın içini zımpara kağıdı veya çelik tel fırça ile metalik parlaklık oluşana kadar temizleyin.
Kimyasal Temizlik (Flux Uygulaması): Temizlenen yüzeye ince bir tabaka halinde uygun lehim pastası (dekapan/flux) sürün. Flux, ısıtma sırasında oksitlenmeyi önler ve lehimin kılcal hareketle içeri çekilmesini sağlar.

Sert Lehimleme

2. Isıtma Teknikleri ve Isı Yönetimi

Bakır boruyu ısıtırken alevin doğrudan flux sürülmüş bölgeye tutulmaması gerekir; bu, flux'ın yanmasına ve etkisini kaybetmesine yol açar.

Eşit Isıtma: Alevi ek parçanın (manşon, dirsek vb.) geniş kısmına tutun. Bakır boru ısıyı çok hızlı ilettiği için, ek parçanın ısınması boruyu da uygun sıcaklığa getirecektir.
Renk Takibi: Bakırın rengi hafifçe değişmeye başladığında sıcaklık kontrol edilmelidir. Alevin "mavi çekirdeğini" boruya çok yaklaştırmaktan kaçının.

3. Lehimleme Çeşitleri: Yumuşak vs. Sert Lehimleme (Brazing)

Uygulama alanına göre iki ana yöntem kullanılır:

Yumuşak Lehimleme: Genelde 450°C'nin altındaki sıcaklıklarda yapılır. Su tesisatlarında yaygındır. Genellikle kalay esaslı alaşımlar kullanılır.
Sert Lehimleme (Brazing): 450°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda yapılır. Yüksek basınçlı sistemlerde (klima, doğalgaz, sanayi tipi borulama) tercih edilir. Gümüş veya bakır-fosfor alaşımlı teller kullanılır. Karwahn Metal olarak yüksek mukavemet gerektiren projelerde sert lehimlemeyi (brazing) standart olarak öneriyoruz.

4. Kılcal Etki (Capillary Action)

Lehimleme işleminin sihridir. Doğru sıcaklığa ulaşan ek parçaya lehim telini değdirdiğinizde, lehim yerçekimine zıt olsa bile boru ile ek parça arasındaki boşluğa kendiliğinden çekilir.

Püf Noktası: Lehim teli eriyip boşluğu doldurduğunda, ek parçanın ağzında düzgün ve parlak bir "hilal" (fillet) oluşmalıdır. Aşırı lehim kullanmak boru içine sarkmalara ve tıkanıklıklara yol açabilir.

5. İşlem Sonrası Soğutma ve Kontrol

Lehimleme bittikten hemen sonra bağlantıyı oynatmayın. Metalin doğal olarak soğumasını beklemek, kristal yapının bozulmadan oturmasını sağlar.

Flux Temizliği: Soğuma sonrası dışarıda kalan flux kalıntılarını ıslak bir bezle silin. Bu kalıntılar asidiktir ve temizlenmezse zamanla boru dış yüzeyinde yeşil oksitlenmeye (korozyon) neden olur.
Gözle Kontrol: Lehimin ek parçanın etrafını 360 derece tam sarıp sarmadığını ayna yardımıyla kontrol edin.